الشيخ أبو الفتوح الرازي

60

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

ميراث در مال باشد ، چه ( 1 ) او انتقال مال الموروث باشد ( 2 ) الى الورثة بعد موته ( 3 ) به حكم اللَّه . و قول آن كس كه گفت : وراثت نبوّت يا علم خواست باطل است ، براى آن كه علم و نبوّت به ميراث نرسد ، چه علم به اجتهاد توان يافتن و نبوّت به مصلحت ، پس عدول كردن از ظاهر آيت وجه نيست . و امّا شبهت آنان كه گفتند كه : دختر حجب نكند عصبه را از ميراث ، آن است كه زكريّا پسر خواست ، گفت : * ( وَلِيًّا ) * ، و لم يقل : وليّة ، چه اگر وليّة گفتى ، حجب نكردى و از عصبه صرف نكردى چيزى نيست ، براى آن كه در طباع بشر مركوز آن است كه فرزند نرينه خواهند . دگر آن كه مسلَّم نيست كه لفظ ولىّ خاص باشد به مردان دون زنان ، بل لفظ ولىّ مشترك است ميان مردان و زنان ، پس ظاهر آن است كه او طلب فرزند كرد سوا اگر نرينه بودى ( 4 ) و اگر مادينه ( 5 ) . * ( يا زَكَرِيَّا ) * ، خداى تعالى دعاى او به اجابت مقرون كرد و گفت : اى زكريّا ! ما تو را مژده مىدهيم * ( بِغُلامٍ ) * ( 6 ) ، به فرزندى نرينه نام او يحيى كه پيش از اين او را همنام نبوده است ، يعنى اين نام بر او خاصّ است و كس پيش از او يحيى نام نبوده است ، و اين روايت عكرمه است از عبد اللَّه عبّاس . و سعيد جبير و عطا گفتند ( 7 ) : * ( لَمْ نَجْعَلْ لَه مِنْ قَبْلُ سَمِيًّا ) * ، اى شبيها و مثلا ، ما او را مثلى و شبيهى نكرديم پيش از آن ، و دليله قوله تعالى : . . . هَلْ تَعْلَمُ لَه ( 8 ) سَمِيًّا ( 9 ) ، اى مثلا ، و اين روايت مجاهد است از عبد اللَّه عبّاس . آنگه گفت : براى [ آن ] ( 10 ) مثلش [ نبود ] ( 11 ) كه او نه معصيت كرد و نه همّت كرد به معصيت ، و اين بر مذهب ما درست نيست ، براى آن كه همهء پيغامبران چنين باشند . و گفتند : براى آن بى مثل بود كه ( 12 ) ، به زنان ميل نكرد و حصور بود . علىّ بن ابى طلحه

--> ( 1 ) . اساس : جز ، به قياس با نسخهء آط ، و اتّفاق نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 2 ) . اساس : نباشد ، به قياس با نسخه آط ، و اتّفاق نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 3 ) . اساس : موت ، به قياس با نسخهء آط ، و اتّفاق نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : نرينه دهد خدا . ( 5 ) . آج ، لب بغلام . ( 6 ) . آب ، آط ، آز ، مش : به غلامى ، آج ، لب : بغلام يعنى . ( 7 ) . آب ، آز ، مش : گفت . ( 8 ) . آب ، آز ، مش من قبل . ( 9 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 65 . ( 11 - 10 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آط ، و اتّفاق نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها او .